Gollandiyede Jasus Kölenggüsi

---

Tünügün Gollandiyening herqaysi chong gezitlirida bomba xaraktirliq bir xewer elan qilindi.Töwende men Reformatorish Dagblad digen gezittiki xewerning Uyghurche terjimisini chaplap qoydum.

Xitay  hökümiti dölitimizde öz buxralirini yeni xitayning dölet bixeterligige xewip ekilidu dep qarighan az sanliq millettin bolghanlargha qattiq besim ishlitip informatie toplimaqta.Bolupmu bu eghir  besim Uyghurlargha qaritilghan,Uyghurlar öz dölitide teximu keng aptonomi üchün küresh qiliwatqan bir millet.Xitayda Ularning aile ezaliri qeyin-qistaqqa elinip,ularni Uyghur jamaitige singip kirip,öz millitige ishpiyonluq qilishqa mejburlimaqta.

Bu seweptin Gollandiye Bixeterlik idarisi (AIVD) özining 2011-yillidiki bir yilliq xulasisida bu noqtini eskertken.Xitay Gollandiyede Uyghur jamaitining ichige singip kirmekte we buning tepsilatliri azdur-köptur körünüshke bashlidi.Gollandiye Bixeterlik idarisi xitayning bu ishpiyonluq qilmishini “ümit qilmighan” bir qilmish dep eyiplidi.Chünki ular Gollandiye puqralirining heq-hoquqigha dexli-teruz qiliwatidu dep körsetti.Bu Bixeterlik idarisi yene bu ishni qiliwatqanlarni özlirini melum qilishini we özligidin toxtap qelishini telep qildi.

Uyghurlar bolsa bu chong komministik döletning gherip shimalidiki bir az sanliq millet.Uyghurlar xitaylargha qarighanda Turkler bilen nurghun oxshashliqliri bar bolup ,bular yalghuz dini jehettila oxshash bolupla qalmastin,belki örüp-adetliridimu nurghun oxshashliqliri bar.Ularning yimeklikliri we muzikiliridumu Turkler bilen nurghun oxshashliqliri bar.

Uyghurlar öz dölitide xitaylar teripidin kemsitilgenligini hes qilmaqta we teximu jiqraq aptunomiye telep qilmaqta.Beijingdiki kommunistik hakimiyet Uyghurlarni xeterlik bölgünchiler dep qarap, ulargha köprek erkinlik berishni ret qilip kelmekte.Uyghurlar Sherqi Türkistan dep atighan bu ziminda, 2009-yili qattiq ethnishe toqunush yüz berip ,toqunushta texminen 200 gha yeqin adem hayatidin ayrilghan.

Bu toqunushtin keyin sani eniq bolmighan bir qisim Uyghurlar Yawropagha qechiship chiqqan.Ularning köp qismi Türkiyede yashawatidu,emma tepsili sani eniq bolmighan yüzlerche Uyghurlar bizning dölette yashaydu,chünki ularnig passportida xitay(chinesen) dep yeziqliq bolghachqa Uyghurlarning tepsili sani eniq emes.Ularning köp qismi iltijachilar kamplirida turidu.

Dölitimizdiki Uyghurlar özlirining wetinidiki dert armanlirini we heqsizliqlarni Gollandiye xelqige anglitish üchün paaliyetler elip baridu.Ular namayishlarni,yighinlarni oyunturup ,videolarni internet torliri arqiliq dunyagha tarqitidu.Bularni komminist xitay hökümiti,xitayning bir pütünligige qilinghan eghir bir xewip dep qarimaqta.

Xitayning bixeterlik orunliri Uyghurlarnig wetendiki uruq-tuqqanlirining dawalinish we oqush ishlirini ret qilip bulargha besip ishletmekte.Bu arqiliq xitaylar Uyghurlarni mejburlap ularning paaliyitini toxtatmaqchi boliwatidu hem Uyghur jamaiti we Uyghur Teshkilatliri  arisigha singip kirip ,Uyghurlar üstidin ishpiyonluq qilmaqta.Xitaylar bu arqiliq qilinghan namayishlarning tepsilatlirini we bu ishqa yetekchiliq qilghanlarning uchurini egellewatidu.Yene bezi Uyghurlar pul üchün xitaylargha ishpiyonluq qiliwatidu.

Xitaylar bu arqiliq Gollandiyediki Uyghur Teshkilatini palech halgha chüshÜrüp qoyup netijige erishti.Shunga  Gollandiyediki Uyghurlarning hertürlük paaliyetliri we oy xiyalliri tosalghugha uchrap kelmekte.Ular saqchigha bu mesililerni  melum qilmighanlighi sewebidin,bu mesililer ta hazirghiche hel qilinghini yoq.

Menbe:http://www.refdag.nl/nieuws/binnenland/china_bespioneert_eigen_burgers_in_nederland_1_638100